Wish You Were Here
In de opening van Shine On You Crazy Diamond dragen enkele gitaarnoten buitengewoon veel gevoel. Pink Floyd laat er zoveel ruimte omheen dat het geluid tegelijk dichtbij en ver weg lijkt. Wish You Were Here maakt die ongemakkelijke verhouding tussen aanwezigheid en afwezigheid tot de kern.
Het eerste deel groeit met uitzonderlijk geduld. Richard Wright zet met toetsen de sfeer neer en de gitaar geeft die geleidelijk een persoonlijkere stem. Zang en saxofoon voelen later als aanvullingen op wat de instrumenten al duidelijk hebben gemaakt. De omvang is groot, maar het gevoel blijft open.
Welcome to the Machine verandert de omgeving volledig. Synthesizers bouwen mechanische druk rond David Gilmours stem. Het verhaal over creatief werk en commerciële controle klinkt opgesloten. De stem moet tegen het arrangement in en krijgt daarmee meer emotionele kracht dan kritiek op de muziekindustrie alleen.
Have a Cigar klinkt naar buiten toe zekerder. Roy Harper geeft het cynische industriepersonage een eigen stem. De groove maakt de scène vermakelijk genoeg om de lelijkheid geleidelijk te laten aankomen. Gitaar en toetsen zijn nauw verbonden. Daardoor wordt de satire muziek, niet alleen een betoog met begeleiding.
Het titelnummer brengt een kleine, menselijke schaal terug. De wisseling van veraf opgenomen geluid naar nabije akoestische gitaar maakt verbinding al hoorbaar voor de zang. Gilmour zingt ingehouden en licht ruw. De melodie kan verlangen overbrengen zonder groots te worden. De eenvoud krijgt juist kracht door de uitgebreide klanken eromheen.
De laatste reeks Shine On You Crazy Diamond keert naar de grote instrumentale wereld terug. Gitaar en toetsen geven verschillende tinten van reflectie. De sfeer vervaagt zonder dat de centrale afwezigheid opgelost lijkt.
De samenhang is uitzonderlijk doordat elke klank met hetzelfde gevoel te maken heeft. Mechanisch ongemak, gelikt cynisme en open akoestische zang kijken anders naar afstand. Kleine gebaren behouden het meeste gewicht. Daardoor klinkt deze uitgebreide studioplaat diep persoonlijk.
