Fear of a Blank Planet
Anesthetize duurt meer dan zeventien minuten, maar Porcupine Tree geeft die omvang een duidelijke reden. Het nummer beweegt door gespannen, ruimtelijke passages, zware gitaarstukken en een rustiger slot. De drums van Gavin Harrison verbinden de overgangen. Het vormt het middelpunt van Fear of a Blank Planet en laat uitstekend horen hoe een lang nummer zich kan blijven ontwikkelen.
Het titelnummer is directer. Het gitaarpatroon aan het begin is rusteloos. Steven Wilson brengt de woorden beheerst en bijna afstandelijk, voordat de band zwaarder gaat spelen. Dat contrast past bij een album over vervreemding, afleiding en gevoelloosheid. De muziek heeft volop energie, terwijl de verteller die vaak niet lijkt te kunnen bereiken.
De afstand tussen geluid en stem veroorzaakt veel van het ongemak. Wilson hoeft zelden voluit te zingen om de stemming duidelijk te maken. Richard Barbieri bouwt met zijn toetsen diepte om hem heen. De bas van Colin Edwin en de drums van Harrison geven zelfs de ingewikkeldere passages een stevige basis. Het spel is bijzonder vaardig, maar de richting van een nummer blijft goed te volgen.
My Ashes brengt een rustige afwisseling, waarin de melodie en zachtere toetsklanken meer opvallen. Sentimental is nog zorgvuldiger gelaagd. Piano, gitaren en stemmen bouwen spanning op rond een akkoordverloop dat steeds vooruit lijkt te reiken. Er zit genoeg detail in om aandacht te belonen, zonder dat ieder onderdeel die tegelijk opeist.
Way Out of Here zoekt opnieuw een grotere emotionele schaal op. Sleep Together geeft het slot een kouder, krachtiger karakter. De zes tracks verschillen van vorm, maar voelen nauw verwant. De plaat beweegt tussen agressie en verdoving zonder haar centrale lijn te verliezen.
De teksten over vervreemde jongeren kunnen nogal bot zijn en het blijft lang donker. De muziek volgt die gevoelswereld alleen zo nauwkeurig dat het blijft boeien. Ook de rustige passages hebben echt gewicht. De zware stukken hoeven daardoor niet alles alleen te dragen.
Fear of a Blank Planet heeft veel te bieden aan wie naast technische progrock ook sfeer en sterke nummers zoekt. De band geeft ideeën ruimte om te groeien. Anesthetize laat horen hoe ver dat geduld kan voeren. Een doelgerichte, inhoudelijk stevige plaat met uitstekend spel.
