Mental Jewelry
Nog voordat Ed Kowalczyk het eerste couplet heeft uitgezongen, vertelt de bas al veel over Mental Jewelry. Het debuut van Live heeft een veerkrachtig ritme dat je gemakkelijk mist als je alleen de zwaardere radiohits kent. De muziek blijft bewegen, ook wanneer de zanger met heel grote vragen worstelt.
Pain Lies On the Riverside is een sterke kennismaking. De baslijn van Patrick Dahlheimer geeft een vloeiende basis. De gitaar laat ruimte rond Kowalczyks dringende zang. Operation Spirit (The Tyranny of Tradition) is compacter en directer. De vaart voorkomt dat de filosofische vragen alleen maar een plechtige oefening worden.
Die balans telt, want de teksten mikken zelden op iets kleins. De plaat bevraagt overgeleverde overtuigingen en keert terug naar verbondenheid, verantwoordelijkheid en spirituele onafhankelijkheid. Kowalczyk zingt alsof die ideeën meteen antwoord nodig hebben. Zijn betrokkenheid is duidelijk, maar het schrijven wordt soms te dwingend. Vooral wanneer een brede uitspraak wordt behandeld alsof daarmee de conclusie al vaststaat.
The Beauty of Gray geeft de boodschap een uitnodigender muzikale vorm. De melodie maakt het gevoel toegankelijk zonder een stadiongrote ontlading nodig te hebben. Mirror Song werkt ook goed. Het kijkt naar binnen en laat een minder stellige stemming ontstaan. Een nuttig contrast met songs die de hele wereld tegelijk lijken te willen verklaren.
De productie van Jerry Harrison houdt de instrumenten relatief open en geeft de ritmesectie een belangrijke rol. Chad Taylor ondersteunt met zijn gitaar zonder ieder gat op te vullen. Daardoor beweegt de plaat lichter dan veel alternatieve rock die erna kwam. Dat geluid heeft een eigen aantrekkingskracht, ook wanneer de melodieën later minder herkenbaar worden.
Mental Jewelry is oprecht, soms iets té nadrukkelijk. Het sterkste materiaal werkt doordat het actieve spel de zoekende zang iets geeft om tegenaan te duwen. De plaat lost niet iedere gedachte op en houdt niet elke melodie even goed vast. Toch geven het ritmische karakter en meerdere uitstekende nummers haar een blijvende eigenheid.
