System of a Down
Het debuut van System of a Down heeft voor zo'n dreigende plaat een ongewoon gevoel voor humor. Serj Tankian kan binnen dezelfde song spottend, theatraal en volkomen ernstig klinken. De band volgt die wisselingen nauwkeurig. Plotselinge stiltes en malle wendingen worden zo onderdeel van een samenhangende muzikale taal.
Sugar toont het compact. Een kale basfiguur en zang die vreemd genoeg bijna als een gesprek klinkt maken ruimte voor zware gedeelten die echt hard aankomen. De versnelling aan het einde verandert de druk steeds opnieuw, totdat de song uiteen lijkt te gaan vallen. Toch is de timing precies. De schijnbare wanorde werkt doordat vier spelers exact weten waar iedere onderbreking hoort.
Dat samenspel onderscheidt de plaat. John Dolmayan geeft Know een onrustige vaart. Shavo Odadjian stuurt met zijn bas de rustige passages, in plaats van alleen extra gewicht in het laag toe te voegen. Daron Malakian kan een korte herhaalde gitaarfiguur genoeg laten zijn en dan ruwer aanvallen voordat het idee voorspelbaar wordt. Individuele gebaren krijgen ruimte zonder dat de arrangementen technische demonstraties worden.
Spiders biedt het duidelijkste emotionele contrast. Tankian draagt de melodie zo serieus dat de omliggende eigenaardigheden een duidelijker doel krijgen. Bas en gitaar laten de zang centraal staan. De song groeit door terughoudendheid. War? kiest meer confrontatie. De ritmische wendingen voorkomen dat de politieke woede een toespraak boven een riff wordt.
Mind neemt meer risico. Rustige spanning wordt uitgerekt tot een steeds hardere uitvoering. Het toont het bereik van de band. Sommige abrupte wisselingen elders lijken alleen uit verzet tegen orde te ontstaan. De luisteraar moet tegen Tankians overdreven stemmen kunnen en tegen songs die geen enkele stemming heel willen laten.
Daar staat een debuut met een uitzonderlijk duidelijke groepsidentiteit tegenover. Zware riffs, vreemde melodieën en donkere grappen horen bij elkaar doordat de muzikanten ze met dezelfde fysieke overtuiging spelen. System of a Down laat onvoorspelbaarheid natuurlijk voelen. De beste songs blijven memorabel nadat de verrassing voorbij is.
