Above
Above geeft Layne Staley ruimte om te zingen zonder een zware gitaar tegen elke regel aan te zetten. Alleen dat maakt Mad Season al het verkennen waard. Met Pearl Jams Mike McCready op gitaar, Barrett Martin op drums en John Baker Saunders op bas heeft deze groep genoeg kracht beschikbaar. Vaak is het interessanter wanneer ze die niet helemaal gebruiken.
Wake Up neemt de tijd. Bas en drums vinden een ontspannen beweging, de gitaar voegt geleidelijk kleur toe en Staleys stem houdt het middelpunt vast. De song is lang, maar de ruimte maakt hem juist aantrekkelijk. Je hoort muzikanten een idee laten groeien, in plaats van naar het volgende refrein te haasten.
River of Deceit is directer, met een heldere gitaarfiguur en een van Staleys zachtste uitvoeringen. De melodie is zo sterk dat de band er weinig omheen hoeft te zetten. Door die beheersing tellen de zware passages elders sterker mee. Above kan donker zijn, maar klinkt zelden zo vol als het intensiefste materiaal van Alice in Chains.
Long Gone Day wijkt het duidelijkst af. Mark Lanegan zingt naast Staley en percussie en saxofoon sturen het nummer naar een lossere, door jazz beïnvloede omgeving. Hun verschillende stemmen werken goed samen. Dat geeft de plaat een karakter dat bij juist deze groep hoort. Ook McCready voelt zich buiten gewone hardrockstructuren thuis. Hij voegt expressie toe in plaats van simpelweg nog een solo.
Het zwaardere materiaal is wisselvalliger. Lifeless Dead heeft een sterke riff, maar sommige herhaalde patronen kunnen wat stil komen te staan. Met bijna een uur speelduur vraagt de plaat je net zo veel van haar sfeer als van de afzonderlijke melodieën te genieten. Wie een nette verzameling grote singles verwacht, kan de trage stukken frustrerend vinden.
De beste momenten belonen dat geduld. Above biedt warmte, ruimte en een andere omgeving voor een bijzondere zanger, met een band die rustigere ideeën wil volgen. Het werkt vooral wanneer niet elk gat wordt gevuld. Soms komt het karakter juist tussen de noten door naar voren.
